Nevermindland

Πάνε 36 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Δεν έχω σκοπό να εξιστορήσω τα γεγονότα για να αναβιώσω μνήμες, υπάρχουν άλλοι που θα μπορούσαν να το κάνουν καλύτερα. Δεν τα έζησα εκείνα τα χρόνια άλλωστε. Απλώς θέλω να χρησιμοποιήσω την αυριανή επέτειο ως αφορμή για να παραθέσω κάποιες σκέψεις...
Υπήρξαν άνθρωποι, σε κάθε περίοδο της Ελληνικής ιστορίας, που αγωνίστηκαν, ακόμη και με αντίτιμο τη ζωή τους, απέναντι στο άδικο και την εκμετάλλευση, ενάντια σε ανελεύθερα καθεστώτα και κατακτητές. Για να υπερασπιστούν αξίες που σήμερα θεωρούμε δεδομένες. Ελευθερία, Παιδεία, Ειρήνη, Αγάπη για τη ζωή και τους ανθρώπους, Δημοκρατία. Υπήρξαν άνθρωποι που θυσιάστηκαν για τις επόμενες γενιές, για να προσφέρουν ένα καλύτερο μέλλον σε όλους μας. Δεν ξέρω κατά πόσο θα επιθυμούσαν να γίνουν μία ακόμη αργία του δημοσίου και μια ακόμη σχολική γιορτή. Νομίζω πως περισσότερο επιδίωξαν να παραμείνουν πιστοί στα ιδανικά τους και να τα διατηρήσουν ψηλά, γιατί αυτό ήταν το χρέος τους απέναντι στον εαυτό τους και τους υπόλοιπους, αυτό ήταν το κληροδότημα τους σε εμάς. Εμείς άραγε δεν έχουμε χρέος προς εκείνους ?
«Εμείς δε βιώσαμε τον πόλεμο, ούτε τη δικτατορία... Μήπως φταίει τελικά αυτό που ακόμα δεν νιώθω ελευθερία ?»
Ποτέ άλλοτε δεν υπήρξαμε τόσο ελεύθεροι και τόσο πολιορκημένοι. Τα όνειρα σχετίζονται με μηδενικά και η ευτυχία δανείζεται με επιτόκιο. Η παιδεία ακριβοπληρωμένη κι όμως φτωχή. Η υγεία πεντακοσάρικο στη τσέπη μεγαλογιατρού. Η ανθρωπιά τοξικομανής που αγοράζει τους εφιάλτες του σε δόσεις. Η «προστασία του πολίτη» συνέταιρος της χρυσής αυγής και δολοφονημένο δεκαεξάχρονο παιδί. Το φιλότιμο συνώνυμο της ανοησίας και αντώνυμο του συμφέροντος. Η δημοκρατία καραμέλα στο στόμα του φασίστα. Οι επαναστάτες ξέχασαν τις αιτίες τους. Η ελπίδα μας μεσσιανικός πλανητάρχης. Η στάση μας σιωπή συνενοχής και μολότοφ που εκρήγνυται σε κενό αέρος. Η αθωότητα φωτογραφία ελευθέρων ηθών δεκατετράχρονης στο facebook. Το «είναι» ευθαρσώς αγνοημένο από το «φαίνεσθαι». Η διαφορετικότητα κατακριτέα παραξενιά και ιδιοτροπία. Η ψυχαγωγία συνδεδεμένη άρρηκτα με τη βία και την ελευθεριότητα. Η ανθρώπινη επαφή δώρο τυλιγμένο με πλαστικό σελοφάν από υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Η ενημέρωση κατευθυνόμενη και χρωματισμένη. Η βουλή ποτισμένη ξύλινα λόγια. Ο συμβιβασμός είναι το νόημα της ζωής και το βόλεμα ο σκοπός της. Η επανάσταση της δικής μας γενιάς γίνεται μέσα από ακριβά ρούχα, λεφτά, αμάξια και Λαζόπουλο. Τα πρότυπα ευτελή και αρνητικά, αμάσητα κι αβίαστα δεχόμαστε κάθε τι που μας πασάρουν. Η παράδοση δείγμα οπισθοδρομικότητας και συντηρητισμού. Ο εθνικισμός υπερέχει κατά πολύ του πατριωτισμού κι ο ρατσισμός θεριεύει με τον καιρό αντί να εξαλείφεται...
Θα μπορούσα να συνεχίσω, μα περιγράφω μια πραγματικότητα που όλοι λίγο πολύ ξέρουμε και ζούμε. Απλά αναρωτιέμαι... Αν ήξεραν τον τρόπο που αξιοποιήσαμε τελικά την ελευθερία που μας κληροδότησαν, θα αγωνίζονταν με τόσο πάθος γι’ αυτήν ? Θα στέκονταν μπροστά στην πύλη υπό την απειλή του τανκ ? Πιστεύω πως θα το έκαναν. Γιατί δεν ήταν όπως εμείς... Μα ντρέπομαι να αναλογιστώ πως θα ένιωθαν αν μπορούσαν να αντικρίσουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειριστήκαμε όλα αυτά που μας προσέφεραν και τα αποτελέσματα του...
«Ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη» έγραψε ο Μίλαν Κουντέρα. Γεγονότα σαν αυτό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου δεν πρέπει να μετουσιώνονται απλά σε μια επέτειο, σε μια ετήσια θύμηση, αλλά σε καθημερινή υπενθύμιση και εφαρμογή των ιδανικών που οι προηγούμενοι διαφύλαξαν για εμάς. Ας μην τα διαγράφουμε μόνοι μας...

φράξαν το δρόμο σ'έναν άνθρωπο.
Αλυσοδέσαν έναν άνθρωπο κει που εβάδιζε.
Να το λοιπόν γιατί δεν καταδέχουμαι
να υψώσω το κεφάλι στ'αστροφώτιστα διαστήματα.
Θα πείτε, τ'άστρα είναι μακρυα
κι η γη μας τόση δα μικρή.

Ε, το λοιπόν, ο,τι και να είναι τ'άστρα,
εγώ τη γλώσσα μου τους βγάζω.
Για μένα, το λοιπόν, το πιο εκπληκτικό,
πιο επιβλητικό, πιο μυστηριακό και πιο μεγάλο,
είναι ένας άνθρωπος που τον μποδίζουν να βαδίζει.
είναι ενας άνθρωπος που τον αλλυσοδένουνε.

12/11/2009

Ήταν αρχές πρώτης λυκείου όταν γνώρισα τον Γιάννη (Elem J). Ήρθε στο φροντιστήριο που πήγαινα και ακόμα θυμάμαι την πρώτη μέρα που εγώ και η Λία αναρωτιόμασταν "Ρε αυτός έχει μείνει ? Τι κάνει εδώ ?"
Τελικά δεν είχε μείνει τάξη, απλώς μεγαλοέδειχνε...
Σιγά σιγά μου φανέρωσε τα ταλέντα του, κι όταν λέμε σιγά εννοούμε μετά από δυο χρόνια... Διάβαζε τους στίχους μου, με δούλευε, μου έβγαλε τ' όνομα, και μετά μου αποκάλυψε ότι είναι σχεδόν μια απ' τα ίδια...

Μα η αλήθεια είναι ότι τούτο το σκιάξιμο δεν σου το προκαλεί ο αστυνομικός που τυχαίνει εκείνη την ώρα να συναντήσεις, αλλά ο μπάτσος... Αυτός που έβαζε τους Πακιστανούς να χτυπά ο ένας τον άλλο ενώ τους κατέγραφε με το κινητό, που σε διάφορα βίντεο έχεις δει να παρενοχλεί τοξικομανείς, κοπέλες ή παιδιά, που συνεργάζεται με την χρυσή αυγή εναντίον των μεταναστών. Εκείνος (ο επίσης γνωστός σαν «ζαρντινιέρα») που χτύπησε τον Κύπριο φοιτητή στη Θεσσαλονίκη και πετούσε ληγμένα δακρυγόνα. Που δολοφόνησε το '85 τον δεκαπεντάχρονο Μιχάλη Καλτεζά, το 2003 τον εικοσιδυάχρονο Ηρακλή Μαραγκάκη στην Κρήτη, και τον δεκαεξάχρονο Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο πέρσι στα Εξάρχεια... Αυτά είναι «λίγα» από τα όσα έχουν, ή δεν έχουν, γίνει γνωστά κατά καιρούς...
Και όπως έλεγαν οι FF.C σε ένα τραγούδι τους, «δεν μιλώ για την εξαίρεση παρά μονάχα για τον κανόνα», έτσι κι εδώ δεν γράφω για τους αστυνομικούς αλλά για τους μπάτσους... Γιατί τις διαχωρίζω αυτές τις δυο ομάδες...
Αναφέρομαι στη μερίδα εκείνη των σωμάτων καταστολής και ασφαλείας που έχει αποθρασυνθεί εντελώς. Τα άτομα αυτά που τοποθετούν το γόητρο τους πιο πάνω κι από ανθρώπινες ζωές. Που φέρονται όπως φέρονται γιατί όταν πρέπει να αντιδράσουμε εσύ κι εγώ, σκύβουμε το κεφάλι κι ανεχόμαστε...
Ναι ο Αλέξανδρος δεν ήταν το πρώτο θύμα, και μάλλον ούτε το τελευταίο αν συνεχίσουμε έτσι... Οπότε δεν πρόκειται για κανένα "μεμονωμένο" περιστατικό, πρόκειται για επικίνδυνα απωθημένα, για έλλειψη παιδείας, ελέγχου και αξιολόγησης. Σήμερα, για να γίνεις αστυνομικός, αρκεί να ελέγξουν αν έχεις εγκυκλοπαιδικές γνώσεις μέσω πανελληνίων, κι αν έχεις καλή φυσική κατάσταση μέσω των αθλημάτων... Αν όμως εσύ θες να ακολουθήσεις αυτό το επάγγελμα, όχι επειδή το λέει η καρδιά σου, αλλά για τα 500 ευρώ που θα παίρνεις κάθε μήνα στη σχολή, μέσα στην οποία θα τρως και θα κοιμάσαι, γιατί σε ελκύει το "ψάρωμα" που θα προκαλείς στους υπόλοιπους, η ευκαιρία να προβάλλεις τον δήθεν ανδρισμό σου και η εξουσία που θα αποκτήσεις, τότε ποιος θα ελέγξει ότι αύριο μεθαύριο δεν θα εκφράζεις όλα σου τα κόμπλεξ κάνοντας κατάχρηση της δύναμης σου, κι ότι από αστυνομικός δεν θα καταλήξεις να είσαι άλλος ένας μπάτσος, άλλος ένας ψυχοπαθής με όπλο ?
Κι έπειτα απ' τη μια άκρη να φτάνουμε στην άλλη. Με ένα ψευτοϊδεολογικό υπόβαθρο, δήθεν αναρχικό, δήθεν επαναστατικό, πυροβολούμε αστυνομικούς σε μια προσπάθεια να αλλάξουμε την κοινωνία. Το πλέον πρόσφατο συμβάν στο αστυνομικό τμήμα της Αγίας Παρασκευής, στο όνομα υποτίθεται λαϊκών συμφερόντων... Ή μόλις ένα μήνα μετά το θάνατο του Γρηγορόπουλου, ο Δημήτρης Μαντζούνης, 21 ετών, να χαροπαλεύει στην εντατική μετά από τρομοκρατική επίθεση (αντίποινα για τον Αλέξανδρο) στα Εξάρχεια.
Μια κοινωνία είναι δύσκολο να αλλάξει. Όχι ακατόρθωτο, αλλά δύσκολο. Κι αυτό έπεται στη νοοτροπία των ανθρώπων που την απαρτίζουν. Άκουσα από πολλούς πως μόνη διαμαρτυρία είναι η ψήφος μας και είναι και το μόνο ουσιαστικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε. Αλίμονο αν θυμόμασταν κάθε 4 χρόνια ότι είμαστε πολίτες αυτής της χώρας ! Και στην τελική, όπως είπε η Μάινχοφ, «Διαμαρτυρία είναι όταν λέω πως αυτό κι αυτό δεν μου αρέσει. Αντίσταση είναι όταν φροντίζω αυτό που δεν μου αρέσει να μην συνεχίζεται». Αλλά το θέμα είναι και πως φροντίζω γι' αυτό κι αν φροντίζω ουσιαστικά.
Θυμάμαι εκείνες τις μέρες... Ψυχές που έβραζαν για μια δικαίωση... Θυμό, οργή, αγανάκτηση... Βγήκαμε στους δρόμους, φωνάξαμε, τα σπάσαμε, εκτονωθήκαμε, διαμαρτυρηθήκαμε, αντιδράσαμε... Πιάσαμε το φονιά, τον δικάσαμε, τον βάλαμε φυλακή, τούτο ήταν το χρέος μας άλλωστε... Και το βράδυ κοιμηθήκαμε ήρεμοι, νανουρίζοντας τη συνείδηση μας... Ονειρευτήκαμε κιόλας, ναι ! Ονειρευτήκαμε ότι ζούμε σε έναν κόσμο δίκαιο, ότι πράξαμε το σωστό, αλίμονο...
Κι εκείνα τα δυο μάτια που μας κοιτούσαν από ψηλά παραπονεμένα ? Εκείνα που δεν κατάφεραν να ονειρευτούν ξανά μετά απ' αυτή τη νύχτα ? Δεν ήταν ώρα τους να κλείσουν, είχαν κι αυτά μπόλικα ονείρατα να πλάσουν ακόμα... Μα τους τα σπάσαμε μαζί με τις βιτρίνες και τα αμάξια, τους τα κάψαμε όπως το χριστουγεννιάτικο δέντρο, τους τα σκοτώσαμε... Γιατί όποιος πεθαίνει με τέτοιο τρόπο, πρέπει να πεθαίνει τρεις φορές ? Το παιδί το σκοτώσαμε με τη σφαίρα ενός πλάσματος που θέλει να λέγεται άνθρωπος και μάλιστα αστυνομικός, θα τον ξανασκοτώσουμε όταν τον διαγράψει η μνήμη μας κι ο δήθεν πόνος ξεχαστεί, θα τον δολοφονήσουμε πάλι όταν τα γεγονότα επαναληφθούν, όταν χαθεί έτσι άλλη μια ψυχή εξαιτίας της δικής μας έλλειψης συνείδησης... Ή μήπως δεν ήταν αυτό το πρώτο θύμα ?
Ούτε οι σπασμένες βιτρίνες και τα καμένα αυτοκίνητα, ούτε οι βρισιές στην αστυνομία είναι αντίσταση. Αυτά είναι απλά τα αποτελέσματα της οργής μας. Δεν είναι κακό που εξοργιστήκαμε, θα ήταν ανησυχητικό αν δεν το κάναμε. Το θλιβερό είναι ότι μια εφηβεία 16 χρόνων σκορπίστηκε σε ένα πεζοδρόμιο των Εξαρχείων και το μόνο που προσφέραμε ήταν οργή, ξεχνώντας μερικές φορές κάθε σεβασμό προς το παιδί. Όμως θα λησμονηθεί κι αυτό, ο θυμός θα στερέψει, οι επόμενοι ίσως δεν το μάθουν καν. Το παρελθόν άλλωστε αποτελεί απόδειξη. Ειδικά οι μικρότερες ηλικίες μείναμε με το στόμα ανοιχτό όταν μάθαμε για το θάνατο του Αλέξη. Δεν ξέραμε για τον Καλτεζά... Τον έλεγαν Μιχάλη κι ήταν δεκαπέντε χρονών. Δολοφονήθηκε από αστυνομικό στις 17 Νοεμβρίου 1985, επέτειος του πολυτεχνείου. 24 χρόνια πριν. Ο "αστυνομικός" ισχυρίστηκε ότι ήταν σε άμυνα. Τώρα τι άμυνα είναι αυτή που πυροβολείς στο κεφάλι ένα παιδί το οποίο βρίσκεται 20 μέτρα μακριά σου και τρέχει να απομακρυνθεί, μάλλον δεν είμαι αρκετά έξυπνη για να καταλάβω. Ή ίσως αρκετά ηλίθια για να πιστέψω...
Όλα αυτά προκάλεσαν και προκαλούν αγανάκτηση. Ακούω συνεχώς ότι θα γίνει δεύτερος Δεκέμβρης. Επετειακός. Κάποιοι ανησυχούν για τις περιουσίες τους. Σεβαστό. Ο καθένας κλεισμένος στο μικρόκοσμο του, δεν μπορεί να βιώσει τον πόνο του άλλου. Μα αν το δικό τους παιδί ήταν το θύμα, θα τους ένοιαζε τόσο η περιουσία τους άραγε ? Δεν φταίει το μικρομάγαζο ή ο απλός άνθρωπος που του έκαψαν το αμάξι. Δεν φταίει ? Μέρος του συνόλου δεν είναι ? Της κοινωνίας που τα ανέχεται όλα αυτά σιωπηρά και όσο πάει σαπίζει ? Όλοι δεν έχουμε υποχρέωση απέναντι στον Αλέξη και στον κάθε Αλέξη που έχει υπάρξει ?
Tο λιγότερο που θα μπορούσαμε να κάνουμε με αυτό το τέλος είναι να το μετουσιώσουμε σε μια νέα αρχή, να γινόταν αυτός ο θάνατος το εφαλτήριο για την ολοκληρωτική αλλαγή του κόσμου και του εαυτού μας. Αντί να κρατούσαμε ενός λεπτού σιωπή, ας ήταν ενός λεπτού οργή. Κι ας σωπαίναμε μετά. Μα όχι με τη σιωπή της ανέχειας τούτη τη φορά, μα με τη σιωπή που χρειάζεται για να αναλογιστούμε το τι συμβαίνει γύρω μας και ποιο είναι το δικό μας χρέος απέναντι στα τεκταινόμενα. Και μετά ας πράτταμε ουσιαστικά κι όχι προσωρινά και αλόγιστα. Γιατί είμαστε οι επιλογές που κάνουμε. Κι αν δεν πιστεύουμε ότι μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο, σίγουρα υπάρχει τρόπος να αλλάξουμε τον εαυτό μας. Κι από εκεί ξεκινούν όλα. Απ' τον καθένα μας ξεχωριστά...

* Ο τίτλος του άρθρου είναι και τίτλος ενός τραγουδιού που γράφτηκε για τον Αλέξανδρο από τον Κόμη Χ και πραγματικά αξίζει μια ακρόαση... Μόνο και μόνο για τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σου προκαλεί...

Θυμάμαι, όταν πήγαινα δημοτικό, μας είχαν μοιράσει κάτι βιβλία που πραγματεύονταν σε κάθε κεφάλαιο διάφορα κοινωνικού ενδιαφέροντος ζητήματα, τα οποία μελετούσαμε αραιά και που στην ευέλικτη ζώνη... Συνήθως τα ξεφύλλιζα στον ελεύθερο χρόνο μου, προσπαθώντας να καταλάβω τα θέματα για τα οποία ο δάσκαλος απέφευγε να μας μιλήσει ή δεν εμβάθυνε και πολύ, τοποθετώντας τα στο παιδικό μυαλό σαν ταμπού... Ένα απ' αυτά συνοδευόταν από φράσεις όπως «ψεύτικος παράδεισος», «πλασματική ευτυχία», και ψυχεδελική εικονογράφηση με πεταλούδες, ανθρωπάκια και τα συναφή, που μου έβγαζαν ένα αίσθημα αλλόκοτου παραμυθιού... Ήταν το κεφάλαιο των ναρκωτικών...

Η αλήθεια είναι ότι δεν είχαμε καταλάβει και πολλά για τούτο το παραμύθι... Είχαμε κολλήσει πάνω του την ταμπέλα του περιθωριακού, του παρακμιακού, του κακού πράγματος απ' το οποίο θα πρέπει να μένουμε μακριά... Κι όταν πάνω στα παιδικά παιχνίδια ανακαλύπταμε κάποια σύριγγα κοντά στα κάγκελα του προαυλίου, γινόταν το έκθεμα της ημέρας, οι σκέψεις μας ποτίζονταν με την ανησυχία του αβέβαιου και το φόβο του άγνωστου, οι φήμες οργίαζαν... Το γεγονός έφτανε μέχρι τα αυτιά των εκπαιδευτικών μας και εκείνοι κουνούσαν αποθαρρυντικά και κάπως απογοητευμένα το κεφάλι...

Με τα χρόνια κατάλαβα όπως και οι περισσότεροι ότι δεν πρόκειται περί ψεύτικου παραδείσου αλλά αληθινής κόλασης... Όλο και κάποιο συμβάν ακουγόταν κατά καιρούς... Το πρόβλημα με τα ναρκωτικά, ειδικά στην περιοχή μας, ήταν και είναι μεγάλο...

Πριν λίγες μέρες, η φίλη μου εδώ στη Θεσσαλονίκη, μου διηγήθηκε ένα περιστατικό που τρομοκράτησε εκείνη αρχικά, κι εμένα έπειτα, όταν το έμαθα... Ήταν μέρα μεσημέρι και γυρνούσε απ' τη σχολή της, πέρασε μέσα από ένα πάρκο για να κόψει δρόμο κι αντίκρισε έναν άντρα στο τσιμέντο να κάνει χρήση ναρκωτικών... Αυτό θα μπορούσε να μας είχε στενοχωρήσει σαν εικόνα, δεν είναι λίγο να βλέπεις μπροστά σου ένα άτομο να ρουφά τον ίδιο του τον θάνατο, κι ας είναι σύνηθες στις μεγάλες πόλεις, κι ας είναι ένα απ' τα πολλά θύματα του λευκού θανάτου... Αλλά μας τρομοκράτησε... Γιατί εκείνη την ώρα δεν περνούσε μόνο η φίλη μου απ' το πάρκο αλλά και παιδάκια του νηπιαγωγείου, πέντε έξι χρονών, με τις τσάντες στους ώμους, κρατώντας το χέρι της μαμάς τους και αντιμετωπίζοντας το όλο θέαμα σαν κάτι καθημερινό, σχεδόν φυσιολογικό...

Τούτο τον κόσμο άραγε ονειρεύονταν αυτές οι μητέρες να αντικρίζουν τα παιδιά τους ?

Έτσι απαθείς να περνάμε όλοι δίπλα από σκορπισμένες ζωές ?

Η μόνη διαμαρτυρία μας για όλη αυτή την κατάσταση να είναι απέναντι στα ίδια τα κέντρα απεξάρτησης, όταν και αν αυτά καταφέρουν να λειτουργήσουν, γιατί με περίσσεια υποκρισία θεωρούμε πως η παρουσία τους κοντά μας συνεπάγεται αύξηση της εγκληματικότητας και υποβάθμιση της περιοχής μας ?

Οι ναρκομανείς είναι απλά σημεία μιας καμπύλης που χρόνο με το χρόνο κατευθύνεται στο συν άπειρο, μια θλιβερή στατιστική που αγνοούμε οι περισσότεροι κλεισμένοι μέσα στον μικρόκοσμο μας... Τα παραρτήματα του Ο.ΚΑ.ΝΑ., στα οποία το υπουργείο υγείας χρωστάει γύρω στα 13 εκατομμύρια ευρώ, υπολειτουργούν... Άνθρωποι στην αφάνεια, ενήλικοι και έφηβοι, που χρειάζονται βοήθεια, χάνονται κάθε χρόνο στο αλισβερίσι τους με το θάνατο, αφού έχουν συναντήσει μακροσκελείς καταλόγους αναμονής, κλειστές πόρτες και αδιαφορία... Η ευθυνοφοβία μας δεν έχει όρια, να ξορκίσουμε το «κακό» μακριά από εμάς κι ότι θέλει ας γίνει ...

Άντε τώρα, πάμε να εξεγερθούμε για τα stage, και τη δυσκολία μας να βολευτούμε στο δημόσιο από την πίσω πόρτα...

Είναι πιο σημαντικό άλλωστε...

*Ήμουν 7 χρονών όταν βγήκε αυτό το τραγούδι και το λάτρεψα...

Μπορεί τότε να μην κατανοούσα το νόημα του επακριβώς,

αλλά μέχρι σήμερα είναι απ' τα αγαπημένα μου...

Το θυμήθηκα καθώς έγραφα αυτό το άρθρο...