Η αυτοκτονία του Κενάν

/*(Ironic) Update:  Να οδηγείται στο συγκεκριμένο post του blog, αναγνώστης που έκανε search "γιατί αυτοκτόνησε ο Κενάν". Google είσαι τόσο ειρωνική ώρες ώρες...*/

"Ν’ αγαπάς και να σ’ αγαπάνε. Να μην ξεχνάς ποτέ πόσο ασήμαντος είσαι. Να μην συνηθίσεις ποτέ την ανείπωτη βία και τη χυδαία ανισότητα της ζωής γύρω σου.

Ν’ αναζητάς τη χαρά στα πιο θλιβερά μέρη. Να κυνηγάς την ομορφιά μέσα στη φωλιά της. Να μην απλοποιείς ποτέ ό,τι είναι περίπλοκο και να μην περιπλέκεις ό,τι είναι απλό. Να σέβεσαι τη δύναμη. Την εξουσία ποτέ.

Πάνω απ’ όλα, να παρακολουθείς τι συμβαίνει γύρω σου και να προσπαθείς να καταλάβεις. Να μη γυρίζεις ποτέ αλλού το βλέμμα σου. Και ποτέ μα ποτέ, να μην ξεχνάς".

Aroundhati Roy

Το 1888 ο Octave Mirbeau υπενθύμιζε στους αναγνώστες της "Απεργίας των εκλογέων", ότι ο άνθρωπος που ζητά την ψήφο τους είναι οπωσδήποτε ανέντιμος γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο. Σε αντάλλαγμα για την κατάσταση και την περιουσία στην οποία τον τοποθετούσαν ψηφίζοντας τον, τους προσέφερε ένα σωρό υπέροχες υποσχέσεις, που φυσικά δεν πρόκειται να τηρούσε και των οποίων η τήρηση δεν εξαρτιόταν από αυτόν... Έγραφε χαρακτηριστικά πως "τα πρόβατα οδεύουν στο σφαγείο. Δεν ομιλούν, δεν ελπίζουν σε τίποτα. Όμως, τουλάχιστον, δεν ψηφίζουν προκειμένου να εκλέξουν τον σφαγέα που θα τα σφάξει, ούτε, ακόμη λιγότερο, δεν εκλέγουν τον αστό που τα καταβροχθίζει στο τραπέζι του. Περισσότερο ζώον από τα ζώα, περισσότερο πρόβατο από τα πρόβατα, ο εκλογεύς διορίζει τον σφαγέα του και επιλέγει τον αστό του. Και να σκεφθεί κανείς ότι έκανε Επαναστάσεις προκειμένου να κατακτήσει αυτό το δικαίωμα". Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα ο Χριστιανόπουλος θα το έθετε λιτότερα, σε μια μόλις φράση: "Τὰ πρόβατα ἀπήργησαν/ ζητοῦν καλύτερες συνθῆκες σφαγῆς"...

Η λογική της μη-συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία δε με βρίσκει ακριβώς σύμφωνη, ούτε βέβαια και εντελώς ασύμφωνη. Με την συνεχή αύξηση των "αψηφοφόρων" τον τελευταίο καιρό, δεν είναι λίγοι όσοι υποστηρίζουν ότι η αποχή δεν αποτελεί πολιτική στάση, αλλά προφανώς -κατ‘ αυτούς πάντα- απολιτική αναισθησία. Απ’ την άλλη μεριά -κατ’ εμέ πάντα- ούτε η ψήφος, από μόνη της, αποτελεί πολιτική πράξη. Αυτό το τρίλεπτο αναλογισμού της τελευταίας στιγμής, που δικαιούται ο καθένας μας πίσω από τα παραβάν πριν το καθιερωμένο ραντεβού με την κάλπη, μου θυμίζει ένα απόσπασμα απ’ "το βράδυ στην ταράτσα" της Γώγου: "Είναι κάτι διάρκειες που μοιάζουν αμελητέες, που δεν καταγράφονται πουθενά κι όμως κλείνουν μέσα τους όλα τα χαμένα χρόνια του καθενός, ίσως και τους αβίωτους αιώνες της κοινής πορείας όλων μας. Περισσότερο σε χαρακτηρίζουν αυτά που δεν έκανες παρά οι λιγοστές τυχαίες και βιαστικές σου πράξεις. Οι σπουδαίες ιδιότητες που περιφέρουμε σαν λάβαρα για να τις δουν οι άλλοι δεν είναι παρά φτηνές διακοσμήσεις που κρύβουν τις μέσα μας ρωγμές"...
Αυτή η "φτηνή διακόσμηση" του υποτιθέμενου ενεργού πολίτη, του άξιου συμμετέχοντα δημοκράτη αλλά και εκείνη του υποψιασμένου, αγανακτισμένου απέχοντα, φορέθηκαν πολύ τις δυο τελευταίες Κυριακές. Αμφότεροι έγιναν ποσοστά στα διαγράμματα στατιστικολόγων και μειδιάματα στις φάτσες πολιτικών. Για άλλη μια φορά αναρωτηθήκαμε "ποιο είναι άραγε το μήνυμα των εκλογών;", κατά το "τι θέλει να πει ο ποιητής;". Οι εξυπνότεροι από εμάς -εγώ δηλαδή- καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι ο ποιητής "άλλα λέει, άλλα κάνει κι άλλα εννοεί" (Χατζηγιάννης, μπλιαχ). Με μια πρόχειρη παρατήρηση εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι αρκετοί ψηφοφόροι και αψηφοφόροι βρίσκονται πλέον σε κατάσταση σύγχυσης. Οι μεν διαλαλούν πειστικά την φαινομενικά αμετάκλητη πρόθεση ψήφου τους, αλλάζουν γνώμη εκείνο το "τρίλεπτο του παραβάν" και μετά το πέρας της όλης διαδικασίας μετανιώνουν για την τελική τους επιλογή. Οι δε, έχουν προαποφασίσει να λάμψουν δια της απουσίας τους, όμως μετά αναρωτιούνται -οι ευσυνείδητοι εξ αυτών- σε τι διαφέρουν απ’ την απολιτίκ μάζα και με ποιον θα βρουν να ενώσουν την πολιτική μοναξιά του διαφορετικού τρόπου σκέψης τους. Αν θελήσουμε πραγματικά ν’ ανοίξουμε λίγο τα μάτια μας, θα δούμε πως η ουσία του θέματος δεν έγκειται στο αν την Κυριακή βρισκόμασταν στα εκλογικά τμήματα ή στα σπίτια μας, αλλά στο κατά πόσο συνειδητή ήταν η επιλογή μας και κατά πόσο είμαστε διατεθειμένοι να την υποστηρίξουμε με τη γενικότερη στάση μας, πέρα απ' αυτό το τρίλεπτο...

Υπάρχουν και ψήφοι που δεν είναι πολιτικές πράξεις, νεκρές, καθοδηγούμενες, ασυνείδητες - Υπάρχουν και ψήφοι ελπιδοφόρες, τολμηρές, διψασμένες για αλλαγή. Υπάρχουν αποχές μόνο για να υπάρχουν, επικίνδυνες, αποτελματωμένες, αναιτιολόγητες - Υπάρχουν και αποχές εξαιρετικά τεκμηριωμένες, από ανθρώπους που θυμούνται πως η δημοκρατία κρατάει παραπάνω από τρία λεπτά κάθε τέσσερα χρόνια... Η τροχοπέδη των καιρών τούτων δεν είναι η εκούσια μη-συμμετοχή, αλλά η απολιτικοποίηση και η σύγχυση, που προσφέρουν η άγνοια ή η ημιμάθεια των πραγμάτων. Είναι εύκολη και, τρόπων τινά, βολική η ισοπέδωση των πάντων. Όμως είναι κι αυτό ένας είδος μοιρολατρικής αδιαφορίας, που επιτρέπει να αποφασίζουν κάποιοι άλλοι για εμάς, χωρίς εμάς. Ο λαός δεν φταίει σε τίποτα, αλλά παράλληλα σε όλους μας αναλογεί ένα μερίδιο ατομικής ευθύνης. Όχι τόσο για τη Δ.Ν.Τ.κρατία, τα μνημόνια και τα λοιπά δεινά που μας ζώνουν, αλλά επειδή, αντί να "μάθουμε επιτέλους να μιλάμε μεταξύ μας (έστω έντονα), να «αλληλογραφούμε», όχι απαραιτήτως μέσα από τον φάκελο που πέφτει μέσα σε μία κάλπη", όπως γράφει ο Δημήτρης Σούλτας στο blog του, συνεχίζουμε, ακόμα και υπό αυτές τις συνθήκες, να αγνοούμαστε επιδεικτικά μεταξύ μας, "να ζούμε μόνοι πλέκοντας για τους εχθρούς δημίου σκοινί/ και να κρεμάμε εμείς εμάς αθώους αντί για κείνους" (Ρίτσος)...

Ένα διήμερο στην Ρόδο μου έδωσε το στίγμα της όλης σκέψης (ή απερισκεψίας). Αν αποφασίσουμε να παραστούμε στις δημαρχιακές/περιφερειακές εκλογές, δεν ψηφίζουμε τον πιο ικανό, ούτε -κατά συμβιβασμό- τον "μη χείρων". Ψηφίζουμε αυτόν που γνωρίζουμε περισσότερο, σε μια απόπειρα αποδιωγμού της ανασφάλειας μας, με το να έχουμε ένα, κατά κάποιο τρόπο, "οικείο" πρόσωπο στην εξουσία. Επιλογή που συνήθως κρύβει από πίσω την κλασσική ρουσφετολογική νοοτροπία, καλυμμένη με το προσωπείο της ανάγκης. Μετά αλλάζουμε βιαστικά θέμα και ασχολούμαστε με το πόσο ξενέρωμα φάγαμε για εκείνο το οθωμανικό τηλεοπτικό σήριαλ, όταν μάθαμε πως στο τέλος ο πρωταγωνιστής αυτοκτονεί... Προφανώς δεν υπήρχε τηλεόραση όταν, το 1957, ο Λειβαδίτης έγραφε στη Συμφωνία αρ.1 "Εγώ κι εσύ και τα εκατομμύρια τιποτένιοι σαν και εσένα και σαν εμένα, υποκριτές, φιλόδοξοι, μικρόψυχοι, εγωιστές, δειλοί, εμείς κρατάμε μες στα ένοχα παράφορα τούτα χέρια τις τύχες του κόσμου. Να το θυμάσαι αυτό...". Γιατί αν υπήρχε, σίγουρα θα είχε αναθεωρήσει...

Ο Brecht πίστευε πως "μόνο η πραγματικότητα μπορεί να μας διδάξει πως την πραγματικότητα να αλλάξουμε". Bertolt, λυπάμαι, αυτό δεν ισχύει πια... Τα δίδακτρα τριπλασιάστηκαν... Ο Galeano έγραψε ότι ουτοπία είναι αυτό που όταν κάνεις ένα βήμα προς το μέρος του, να το φτάσεις, εκείνο κάνει δύο και πάντα σου ξεφεύγει, όμως τουλάχιστον είναι κάτι που αξίζει να το κυνηγάμε γιατί μας κάνει να προχωράμε μπροστά. Να τον καταδικάσουμε ως ρομαντικό ονειροπόλο και να τον ρίξουμε στην πυρά. Τον Νικόλα, όμως, ας τον αφήσουμε να τραγουδά πως "τα λόγια, μοναχά, μας απόμειναν κι οι θεωρίες/ στην πράξη μας χαλάνε οι θεσμοί". Δεν είχε βαρεθεί, όπως δήλωνε στον τίτλο του συγκεκριμένου άσματος. Απλά, μάλλον ήξερε, πως απ’ όλα τούτα, τίποτα δεν έχει σημασία. Αφού ο Κενάν αυτοκτόνησε...